Nguyên nhân khiến loài rắn hổ ngừng tiến hoá nọc độc cách đây 10 triệu năm

Từ xưa đến nay, trong thế giới động vật cả kẻ đi săn và con mồi đều đang tham gia vào một cuộc “chạy đua vũ trang” gần như không có kết thúc. Để săn mồi dễ dàng hơn, những kẻ đi săn sẽ biến đổi cơ thể để tạo ra và phát triển các loại “vũ khí” như càng, móng vuốt, nọc độc,... Trong khi đó, con mồi, để dễ dàng tồn tại, cũng sẽ tiến hoá và sản sinh ra những “hệ thống phòng thủ” như tốc độ nhanh, khả năng nguỵ trang hay huyết thanh kháng độc,...

Tuy nhiên, loài rắn hổ đã ngừng cuộc chạy đua này từ hơn 10 triệu năm trước. Đây là một trường hợp đặc biệt không chỉ trong loài rắn nói riêng mà còn khá hiếm gặp trong giới động vật nói chung. Nguyên nhân để rắn hổ ngừng tiến hoá là vì những kẻ đi săn này đã tìm ra “thứ vũ khí không thể ngăn cản” - loại chất độc nhắm đến prothrombin, một protein giúp đông máu.
 

Sự đông máu là một quá trình rất phức tạp và được bảo tồn chắc chắn trong tiến hoá. Ở cơ thể người và tất cả các loài thú, quá trình này hoạt động ở mức cân bằng hoàn hảo đến nỗi chỉ cần một sự biến đổi gen xảy ra sẽ gây rối loạn cả quá trình khiến chủ thể rơi vào tình trạng vô cùng nguy hiểm. Do đó, dưới sức ép của quá trình chọn lọc tiến hoá, các protein như prothrombin phải được giữ nguyên. Nhà khoa học thuộc Đại học Queensland, tác giả của quá trình nghiên cứu chia sẻ: “Cơ chế đông máu của chúng ta được bảo tồn một cách đáng ngạc nhiên, hơn bất cứ chức năng sinh lý nào khác. Điều này cũng tương tự với nhiều loài vật khác - từ loài lưỡng cư đến chim và động vật có vú".

Do nguyên nhân trên, khi tổ tiên của loài rắn hổ lần đầu tiên sở hữu chất độc có khả năng tác động đến prothrombin, con mồi đã không thể tiến hoá để kháng lại vì sẽ gây ảnh hưởng đến quá trình đông máu. Hơn nữa, quá trình này lại có sự tương tự ở tất cả các loài thú. Điều này đã biến nọc độc của loài rắn hổ thành thứ “vũ khí” hiệu quả, đa năng và vô cùng linh hoạt.

Nghiên cứu được tiến hành trên 16 quần thể rắn hổ ở Australia cùng với 3 nhóm rắn khác thuộc họ gần với rắn hổ cho thấy chúng đều có chung một loại độc như nhau. Kết quả này sẽ giúp việc điều trị dễ dàng hơn vì chất kháng độc làm việc hiệu quả với một loài rắn hổ sẽ có hiệu quả với tất cả các loài rắn hổ còn lại cũng như 3 nhóm rắn khác.