Khoản 3 Điều 5 Luật An toàn thực phẩm 2010 quy định "sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm quá thời hạn sử dụng, ngoài danh mục được phép sử dụng hoặc trong danh mục này nhưng vượt quá giới hạn cho phép; sử dụng hóa chất không rõ nguồn gốc, hóa chất cấm sử dụng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm” bị nghiêm cấm.
Danh mục phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm (Ban hành kèm theo Thông tư số 27/2012/TT-BYT ngày 30/11/2012 của Bộ Y tế hướng dẫn việc quản lý phụ gia thực phẩm); Danh mục hóa chất, kháng sinh cấm nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh và sử dụng trong thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm tại Việt Nam (Ban hành kèm theo Thông tư số 28/2014/TT-BNNPTNT ngày 4/9/2014 của Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn); danh mục thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng tại Việt Nam (Ban hành kèm theo Thông tư số 03 /2016/TT-BNNPTNT ngày 21/4/2016 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) đã liệt kê các hóa chất cấm sử dụng tại Việt Nam trong chế biến thực phẩm, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Trong đó có một số loại phổ biến như sau:
Salbutamol: chất tạo nạc cho lợn;
Formol: Chất bảo quản hay dùng trong chế biến bún, bánh phở…
Melamine: tăng độ đạm cho sữa;
Thạch tín;
Hóa chất làm chín trái cây nhanh;
Dexamethasone: làm tăng cân nhanh;
Clenbuterol: chất kích thích tăng trưởng;
NaHSO3: chất tẩy trắng;
Urê: giữ cho thực phẩm tươi lâu và không bị ươn;
Sodium bicarbonate: chất làm mềm.
Về hình thức xử phạt
Điều 7 Nghị định 178/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm quy định như sau:
1. Phạt tiền từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng với hành vi sử dụng hóa chất được phép sử dụng trong hoạt động sản xuất, chế biến thực phẩm nhưng quá thời hạn sử dụng hoặc không có thời hạn sử dụng.
2. Phạt tiền từ 20.000.000 đến 40.000.000 đồng với hành vi sử dụng hóa chất không có trong danh mục được phép sử dụng, hóa chất không rõ nguồn gốc để sản xuất, chế biến thực phẩm.
3. Phạt tiền từ 70.000.000 đến 100.000.000 đồng với hành vi sử dụng hóa chất bị cấm sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm để sản xuất, chế biến thực phẩm.
4. Phạt tiền bằng 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm đối với hành vi quy định tại Khoản 3 Điều này nếu mức tiền phạt cao nhất của khung tiền phạt quy định tại Khoản 3 Điều này thấp hơn 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm tại thời điểm vi phạm…”.
Ngoài xử lý hành chính tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 244 Bộ luật hình sự 1999: Tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm
1. Người nào chế biến, cung cấp hoặc bán thực phẩm mà biết rõ là thực phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ của người tiêu dùng, thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm.
2. Phạm tội gây hậu quả rất nghiêm trọng thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm.
3. Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.
