Hiện nay trong xã hội có rất nhiều người thực hiện những hành vi trái với pháp luật như: trộm cướp, lừa đảo, đe dọa đến tính mạng, xúc phạm đến danh dự của người khác,....Tuy nhiên để có thể cáo buộc, kết luận những người này là tội phạm cần phải dựa vào những dấu hiệu cấu thành tội phạm. Nếu những người này có đủ những yếu tố và dấu hiệu cấu thành tội phạm thì mới là tội phạm. Ngược lại nếu thiếu một trong số những dấu hiệu cấu thành tội phạm thì sẽ không phải là tội phạm. Vậy các dấu hiệu cấu thành tội phạm hình sự là gì?
Mục lục bài viết
Các yếu tố và dấu hiệu cấu thành tội phạm hình sự
Để kết luận một người thực hiện hành vi phạm tội là tội phạm, cần phải dựa vào những dấu hiệu cấu thành tội phạm. Theo Bộ luật hình sự Việt Nam, dấu hiệu cấu thành tội phạm được chia thành 2 nhóm.
► Nhóm thứ nhất - các dấu hiệu cấu thành tội phạm không bắt buộc: Tức là những dấu hiệu này đã được quy định rõ ràng trong luật hình sự cho từng tội phạm cụ thể chứ không bắt buộc phải có ở tất cả tội phạm. Các dấu hiệu cấu thành tội phạm không bắt buộc bao gồm: Hậu quả của hành vi phạm tội; Động cơ và mục đích phạm tội; Dấu hiệu đặc biệt của chủ thể đặc biệt.
► Nhóm thứ hai - các dấu hiệu cấu thành tội phạm bắt buộc: Tức là những dấu hiệu này được quy định rõ ràng trong luật hình sự là bắt buộc phải có ở mọi tội phạm. Các dấu hiệu cấu thành tội phạm bắt buộc bao gồm: Mặt khách thể của tội phạm; Mặt khách quan của tội phạm; Mặt chủ quan của tội phạm; Mặt chủ thể của tội phạm.
Các dấu hiệu cấu thành tội phạm hình sự bắt buộc
Một người thực hiện hành vi phạm tội nếu có đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm bắt buộc: khách thể của tội phạm, chủ thể của tội phạm, khách quan của tội phạm và chủ quan của tội phạm thì sẽ bị cáo buộc là tội phạm. Các dấu hiệu cấu thành tội phạm bắt buộc cụ thể như sau:
► Yếu tố khách thể của tội phạm là những mối quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ bị tội phạm xâm hại, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại. Ví dụ như một người có hành vi gây thương tích cho người khác tức là đã vi phạm đến quyền được bảo vệ sức khỏe của nạn nhân.
► Yếu tố chủ thể của tội phạm là người gây ra những hành vi phạm tội có đủ năng lực, trách nhiệm hình sự và đủ độ tuổi quy định theo quy định của Pháp luật để chịu trách nhiệm về hành vi mà mình đã gây ra.
► Yếu tố khách quan của tội phạm là những biểu hiện bên ngoài của người phạm tội như: hành vi gây nguy hiểm cho xã hội; hậu quả cũng như tác hại của hành vi tội phạm gây ra; địa điểm, thời gian, công cụ, phương tiện thực hiện hành vi phạm tội,….
► Yếu tố chủ quan của tội phạm là những biểu hiện bên trong của người thực hiện hành vi phạm tội như: thái độ, tâm lí khi phạm tội; động cơ, mục đích phạm tội,….
Trên đây là các dấu hiệu cấu thành tội phạm hình sự được quy định rõ ràng trong Bộ luật hình sự Việt Nam. Nếu một người thực hiện hành vi phạm tội mà có đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm thì sẽ bị kết tội và phải chịu trách nhiệm cho hậu quả của hành vi mình đã gây ra. Hi vọng với những chia sẻ vừa rồi đã giúp bạn biết được các dấu hiệu cấu thành tội phạm hình sự là gì?
