Bạn có biết rằng cứ 10 cửa hàng mở ra thì có đến 8 cửa hàng phải đóng cửa trong năm đầu tiên? Kinh doanh F&B chưa bao giờ dễ dàng, dù thị trường này luôn được coi là thị trường đầy hứa hẹn. Đằng sau những quán cafe check-in lung linh hay những nhà hàng luôn kín bàn là một hệ thống vận hành khốc liệt và những bài toán quản trị đau đầu. Hiểu đúng bản chất của kinh doanh FnB ngay từ đầu giúp bạn tránh những sai lầm tốn kém và xây dựng nền móng vững chắc cho hành trình dài phía trước.
Mục lục bài viết
Kinh doanh FnB là gì?
Kinh doanh FnB (Food and Beverage) tập trung vào cung cấp các sản phẩm ăn uống cho khách hàng thông qua nhiều mô hình khác nhau như nhà hàng, quán ăn, quán cà phê, trà sữa, quầy take-away hoặc chuỗi FnB.
Không dừng lại ở việc bán đồ ăn hay thức uống, kinh doanh FnB còn bao gồm toàn bộ quá trình từ xây dựng concept, lựa chọn mô hình, phát triển thực đơn, quản lý nguyên liệu, vận hành nhân sự, phục vụ khách hàng cho đến marketing và tối ưu lợi nhuận.
Vì sao nhiều người chọn kinh doanh ngành FnB?
Hiện nay, kinh doanh ngành FnB vẫn chứng tỏ được sức sống với tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Theo các báo cáo mới nhất, nhu cầu ăn uống và trải nghiệm của người tiêu dùng chưa bao giờ hạ nhiệt, thậm chí còn ngày càng đa dạng hơn. Không chỉ là câu chuyện bán một món ăn hay thức uống, ngành này đang mở ra cơ hội cho những ai biết nắm bắt xu hướng tiêu dùng mới.
- Nhu cầu thiết yếu, tần suất tiêu dùng cao: Ăn uống là một phần không thể thiếu trong đời sống hằng ngày. Người tiêu dùng hiện nay ngày càng quan tâm đến chất lượng, hương vị và trải nghiệm. Chính điều này giúp kinh doanh FnB có lợi thế lớn về tần suất mua lặp lại, tạo điều kiện hình thành dòng tiền ổn định nếu sản phẩm đáp ứng đúng nhu cầu thị trường và giữ được chất lượng lâu dài.
- Mô hình kinh doanh linh hoạt: Kinh doanh ngành FnB có thể triển khai bằng nhiều mô hình khác nhau. Người mới có thể khởi đầu từ quán nhỏ, bán mang đi hoặc kinh doanh online để giảm chi phí, trong khi các doanh nghiệp lớn có thể phát triển chuỗi, nhượng quyền hoặc kết hợp đa kênh.
- Dễ tạo ấn tượng thương hiệu: Trong kinh doanh FnB, sự khác biệt không chỉ đến từ món ăn hay đồ uống mà còn nằm ở câu chuyện thương hiệu, phong cách phục vụ và không gian trải nghiệm. Chỉ cần một ý tưởng rõ ràng và nhất quán, thương hiệu có thể nhanh chóng được khách hàng ghi nhớ.
- Khả năng mở rộng: Khi mọi thứ đã ổn định, kinh doanh ngành FnB có thể mở rộng tương đối nhanh thông qua việc mở thêm chi nhánh hoặc nhượng quyền. Đây là yếu tố khiến FnB trở nên hấp dẫn với những ai muốn xây dựng thương hiệu dài hạn.
- Tiềm năng lợi nhuận cao: Dù cạnh tranh khốc liệt, kinh doanh FnB vẫn được đánh giá là ngành có biên lợi nhuận hấp dẫn nếu kiểm soát tốt chi phí, nguyên liệu và nhân sự. Khi vận hành hiệu quả, mỗi điểm bán không chỉ tạo doanh thu mà còn là nền tảng để tối ưu lợi nhuận.
- Sự hỗ trợ từ công nghệ: Vận hành ngành FnB đã trở nên dễ dàng hơn nhờ sự bùng nổ của các ứng dụng giao đồ ăn và các phần mềm quản lý bán hàng thông minh. Công nghệ giúp chủ quán tiếp cận hàng triệu khách hàng mà không cần mặt bằng, đồng thời tối ưu hóa quy trình từ khâu gọi món đến kiểm soát nguyên liệu.
Các mô hình kinh doanh FnB phổ biến
Trong những năm gần đây, ngành FnB đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ với sự xuất hiện của nhiều hình thức phục vụ mới lạ. Tùy theo quy mô vốn, kinh nghiệm vận hành và mục tiêu phát triển, doanh nghiệp có thể lựa chọn mô hình phù hợp để bắt đầu hoặc mở rộng hoạt động trong kinh doanh ngành FnB. Bởi vì lựa chọn đúng mô hình ngay từ đầu quyết định đến 70% sự thành công.
1. Mô hình phục vụ tại chỗ truyền thống (Dine-in)
Đây là mô hình phổ biến và lâu đời nhất trong ngành FnB, tập trung phục vụ khách hàng tại chỗ. Nhà hàng và quán ăn truyền thống thường đầu tư vào thực đơn, chất lượng món ăn, không gian và dịch vụ để tạo trải nghiệm trọn vẹn. Mô hình này phù hợp với những người muốn xây dựng thương hiệu bền vững, tuy nhiên đòi hỏi chi phí mặt bằng và quản lý vận hành cao.
Bên cạnh ưu thế về trải nghiệm ăn uống, mô hình này giúp thương hiệu xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng. Những quán ăn có hương vị ổn định, phục vụ quen thuộc thường dễ hình thành tập khách trung thành. Tuy nhiên, để kinh doanh hiệu quả, người làm kinh doanh FnB cần kiểm soát tốt chi phí thuê mặt bằng, nguyên liệu và nhân sự, bởi chỉ một biến động nhỏ cũng có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận.
2. Mô hình bán hàng mang đi (Take-away)
Sự phát triển của các nền tảng giao đồ ăn đã thúc đẩy mạnh mẽ mô hình bán mang đi trong ngành FnB. Mô hình này giúp giảm chi phí mặt bằng và nhân sự phục vụ, đồng thời phù hợp với xu hướng tiêu dùng nhanh, tiện lợi.
Mô hình mang đi giúp kinh doanh FnB tiếp cận khách hàng mà không bị giới hạn bởi vị trí mặt bằng. Trong ngành FnB, đây là lựa chọn phù hợp với xu hướng tiêu dùng nhanh và lối sống bận rộn của đô thị. Tuy nhiên, để vận hành hiệu quả, cần chú trọng đến chất lượng món ăn sau khi vận chuyển, bởi trải nghiệm của khách hàng phụ thuộc vào các yếu tố này.
3. Mô hình bếp trên mây (Cloud kitchen)
Cloud kitchen là mô hình kinh doanh F&B không phục vụ khách ăn tại chỗ mà tập trung hoàn toàn vào chế biến và giao hàng. Trong ngành FnB, mô hình này cho phép vận hành nhiều thương hiệu trên cùng một bếp và tối ưu chi phí. Đây được xem là một trong những xu hướng nổi bật của kinh doanh ngành FnB.
Cloud kitchen mang đến cách tiếp cận hoàn toàn mới trong kinh doanh ngành FnB. Không cần không gian phục vụ khách tại chỗ, người làm kinh doanh FnB có thể tập trung nguồn lực vào chất lượng món ăn và marketing online. Dù vậy, mô hình này đòi hỏi khả năng quản lý quy trình chặt chẽ và phụ thuộc nhiều vào nền tảng giao đồ ăn.
4. Kinh doanh FnB kết hợp trải nghiệm
Mô hình FnB kết hợp trải nghiệm đang trở thành điểm nhấn mới trong kinh doanh ngành FnB, khi khách hàng không chỉ đến để ăn uống mà còn để tận hưởng không gian và cảm xúc. Những quán cà phê chủ đề, nhà hàng kết hợp sự kiện hay workshop giúp thương hiệu tạo dấu ấn khác biệt trong thị trường đông đúc. Mô hình này tạo sự khác biệt và tăng giá trị cảm xúc cho khách hàng trong ngành FnB.
Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả, cần đầu tư đồng bộ từ concept, không gian đến nội dung trải nghiệm. Trải nghiệm chỉ thực sự có giá trị khi gắn liền với đối tượng khách hàng mục tiêu và được duy trì ổn định theo thời gian. Nếu triển khai dàn trải hoặc chạy theo trào lưu ngắn hạn, mô hình FnB kết hợp trải nghiệm rất dễ trở nên mờ nhạt, khó tạo được lợi thế cạnh tranh bền vững.
5. Mô hình nhượng quyền thương hiệu (Franchise)
Khi mô hình đã vận hành ổn định, nhiều thương hiệu lựa chọn mở rộng bằng hình thức nhượng quyền. Mô hình này giúp kinh doanh F&B tăng trưởng nhanh về quy mô, tận dụng sức mạnh thương hiệu và hệ thống vận hành. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất nằm ở việc kiểm soát chất lượng đồng đều giữa các điểm bán, đặc biệt khi quy mô ngày càng lớn.
Để nhượng quyền thành công, doanh nghiệp kinh doanh FnB cần xây dựng bộ tiêu chuẩn vận hành rõ ràng. Chỉ khi hệ thống được chuẩn hóa và giám sát chặt chẽ, mô hình nhượng quyền mới có thể phát triển mà không làm suy giảm trải nghiệm khách hàng. Nếu thiếu kiểm soát, mở rộng nhanh có thể khiến thương hiệu mất đi bản sắc ban đầu và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín.
Những yếu tố quyết định thành công trong kinh doanh FnB
Trong một thị trường kinh doanh khốc liệt như ngành FnB, không phải mô hình nào cũng có thể tồn tại lâu dài. Thực tế cho thấy, nhiều thương hiệu kinh doanh FnB thất bại không phải vì sản phẩm kém, mà vì thiếu nền tảng vận hành và chiến lược phù hợp. Để phát triển trong kinh doanh ngành FnB, cần chú trọng nhiều yếu tố, từ sản phẩm đến quản lý và trải nghiệm khách hàng.
1. Sản phẩm và chất lượng ổn định
Trong kinh doanh F&B, món ăn và đồ uống không chỉ ngon mà còn phải giữ được chất lượng đồng đều mỗi ngày. Khách hàng có thể chấp nhận giá cao, nhưng khó chấp nhận sự thiếu nhất quán. Vì vậy, chuẩn hóa công thức, quy trình chế biến và kiểm soát nguyên liệu là nền tảng để xây dựng uy tín trong ngành FnB.
Ngoài ra, cần đảm bảo an toàn thực phẩm và kiểm soát chất lượng theo thời gian. Khi quy mô mở rộng, chỉ một sai lệch nhỏ trong nguyên liệu hoặc quy trình cũng có thể làm giảm trải nghiệm khách hàng. Vì vậy, xây dựng tiêu chuẩn nội bộ rõ ràng và thường xuyên rà soát chất lượng để duy trì niềm tin thị trường.
2. Hiểu rõ khách hàng và định vị thương hiệu
Thành công trong kinh doanh ngành FnB phụ thuộc lớn vào việc hiểu đúng khách hàng mục tiêu. Mỗi phân khúc có nhu cầu, khả năng chi trả và hành vi tiêu dùng khác nhau. Định vị thương hiệu rõ ràng giúp kinh doanh F&B tránh cạnh tranh trực diện không cần thiết, đồng thời tạo ra thông điệp và trải nghiệm phù hợp với nhóm khách hàng hướng tới.
Kinh doanh FnB không cần phải cố gắng phục vụ tất cả mọi người, mà tập trung làm tốt cho nhóm khách hàng mục tiêu. Khi hiểu rõ hành vi, thói quen và kỳ vọng của khách hàng, người làm kinh doanh FnB có thể tối ưu từ thực đơn, mức giá đến cách truyền thông.
3. Vị trí, mặt bằng và kênh tiếp cận
Trong ngành FnB, vị trí là yếu tố quan trọng, đặc biệt với mô hình phục vụ tại chỗ. Mặt bằng phù hợp giúp tăng khả năng tiếp cận và nhận diện thương hiệu. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của giao hàng và bán online, kinh doanh FnB ngày nay cần kết hợp linh hoạt giữa vị trí vật lý và các kênh số để tối ưu hiệu quả kinh doanh.
Với sự phát triển của công nghệ, vị trí không còn giới hạn ở mặt bằng vật lý. Hiện nay, sự hiện diện trên nền tảng giao đồ ăn, mạng xã hội và công cụ tìm kiếm cũng quan trọng không kém. Kết hợp giữa offline và online giúp kinh doanh ngành FnB mở rộng tệp khách hàng, giảm phụ thuộc vào một kênh duy nhất và tăng khả năng thích nghi với biến động thị trường.
4. Quản lý vận hành và kiểm soát chi phí
Một trong những thách thức lớn nhất của kinh doanh ngành FnB là kiểm soát chi phí. Từ nguyên liệu, nhân sự đến hao hụt và lãng phí, mọi yếu tố đều ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Hệ thống vận hành rõ ràng, quy trình minh bạch và công cụ quản lý phù hợp giúp kinh doanh F&B duy trì hiệu quả và giảm thiểu rủi ro.
Tuy nhiên, doanh thu cao chưa chắc đã có lợi nhuận tốt nếu thiếu kiểm soát chi phí. Những khoản chi nhỏ nhưng lặp lại thường xuyên có thể làm sụt giảm lợi nhuận theo thời gian. Áp dụng công cụ quản lý, theo dõi dữ liệu bán hàng và tối ưu quy trình vận hành sẽ giúp kinh doanh ngành FnB hoạt động hiệu quả.
5. Nhân sự và chất lượng dịch vụ
Trong ngành FnB, con người chính là cầu nối giữa sản phẩm và khách hàng. Dù món ăn ngon đến đâu, trải nghiệm kém vẫn có thể khiến khách hàng không quay lại. Xây dựng văn hóa phục vụ và tạo động lực làm việc giúp kinh doanh FnB giữ được chất lượng dịch vụ ổn định.
Nhân sự trong kinh doanh FnB thường có tỷ lệ biến động cao, đặc biệt ở các vị trí phục vụ. Vì vậy, xây dựng quy trình đào tạo bài bản và môi trường làm việc tích cực sẽ giảm rủi ro gián đoạn vận hành.
6. Marketing và xây dựng trải nghiệm khách hàng
Marketing kỷ nguyên 4.0 trong kinh doanh ngành FnB không chỉ là quảng cáo, mà còn là cách thương hiệu kể câu chuyện và tạo dấu ấn trong tâm trí khách hàng. Từ hình ảnh, nội dung trên mạng xã hội đến trải nghiệm tại điểm bán, mọi điểm chạm đều góp phần quyết định cảm nhận của khách hàng.
Ngoài ra, marketing hiệu quả không cần quá phô trương mà cần đúng thời điểm và đúng đối tượng. Tận dụng nội dung hình ảnh, phản hồi khách hàng và câu chuyện thương hiệu giúp kinh doanh FnB tăng độ tin cậy và khả năng lan tỏa tự nhiên.
Hiểu rõ những rủi ro thường gặp khi kinh doanh F&B
Dù được đánh giá là lĩnh vực giàu tiềm năng, kinh doanh FnB cũng đi kèm với nhiều rủi ro đặc thù mà không phải ai bước vào ngành FnB cũng lường trước được. Thực tế cho thấy, không ít mô hình kinh doanh ngành FnB phải đóng cửa sớm không phải vì thiếu khách, mà vì không kiểm soát tốt các rủi ro trong vận hành, tài chính và thị trường. Dưới đây là những rủi ro phổ biến nhất mà người làm kinh doanh FnB cần nhận diện sớm.
- Chi phí cao, khó kiểm soát: Trong kinh doanh ngành FnB, chi phí phát sinh liên tục từ nguyên liệu, mặt bằng đến nhân sự. Chỉ cần quản lý lỏng lẻo hoặc dự báo sai nhu cầu, lợi nhuận có thể nhanh chóng bị bào mòn. Nhiều mô hình kinh doanh FnB có doanh thu tốt nhưng vẫn thua lỗ do không kiểm soát được chi phí cố định và chi phí ẩn trong quá trình vận hành.
- Chất lượng không ổn định: Rủi ro lớn trong ngành FnB là thiếu nhất quán về chất lượng. Khi số lượng khách tăng hoặc nhân sự thay đổi, việc duy trì hương vị và trải nghiệm đồng đều trở nên khó khăn. Nếu không có quy trình chuẩn hóa, sẽ rất dễ đánh mất niềm tin của khách hàng.
- Phụ thuộc nhiều vào nhân sự: Kinh doanh ngành FnB có mức độ phụ thuộc cao vào con người, đặc biệt là bếp trưởng, nhân viên pha chế và đội ngũ phục vụ. Tình trạng nghỉ việc đột ngột hoặc thiếu nhân sự có thể làm gián đoạn hoạt động và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phục vụ.
- Rủi ro về an toàn thực phẩm và pháp lý: Chỉ một sự cố nhỏ về an toàn thực phẩm cũng có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu, thậm chí kéo theo rủi ro pháp lý. Vậy nên, tuân thủ quy định về vệ sinh, giấy phép hay nguồn gốc nguyên liệu là điều mà các mô hình kinh doanh FnB nào cũng cần đặc biệt chú ý.
- Áp lực dòng tiền và thời gian hoàn vốn: Kinh doanh ngành FnB thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn trong khi thời gian hoàn vốn không ngắn. Nếu dòng tiền không được tính toán kỹ, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng thiếu vốn vận hành, dù hoạt động kinh doanh vẫn đang diễn ra.
Qua bài viết của VnNews360, có thể thấy để đứng vững trong thị trường kinh doanh FnB đầy biến động, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ khâu chọn mô hình, quản trị tài chính đến chiến lược marketing. Khó khăn là điều khó tránh khỏi, nhưng với sự hỗ trợ của công nghệ và một kế hoạch bài bản, bạn hoàn toàn có thể tối ưu hóa lợi nhuận và xây dựng thương hiệu bền vững.
